Je huurt al jaren dezelfde zzp'er in voor vaste dagen, met een vast tarief en een vaste plek op kantoor. Tot voor kort was dat een non-discussie. Inmiddels kijkt de Belastingdienst er weer met volle aandacht naar, en dat verandert de manier waarop je als ondernemer met freelancers moet omgaan.
Waarom de Belastingdienst weer scherper controleert
Sinds begin 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid, na jaren waarin bedrijven en zzp'ers vrijwel niets te vrezen hadden. Het kabinet geeft ondernemers die te goeder trouw handelen nog wel ruimte, maar bij bewuste of grove nalatigheid volgen boetes. In de praktijk begint een controle meestal met een bedrijfsbezoek, een gesprek waarin de inspecteur uitlegt en waarschuwt, niet meteen een naheffing uitschrijft.
Waar de Belastingdienst vooral naar kijkt: bepaal jij hoe, wanneer en waar iemand werkt, en is het werk een structureel onderdeel van je kernproces? Dan is de kans groot dat iemand feitelijk in loondienst werkt, ook al staat er zzp'er op de factuur.
Wat er in 2026 concreet verandert
Het kabinet wil de onduidelijkheid rond zzp-regels wegnemen met de Zelfstandigenwet, een opvolger die twee toetsen introduceert: een zelfstandigheidstoets en een gezagstoets. Die moeten opdrachtgevers vooraf meer zekerheid geven of een klus wel of niet als zzp-opdracht uitgevoerd mag worden. Tot die wet er is, blijft de bestaande toetsing via jurisprudentie leidend, en die is minder scherp afgebakend dan veel ondernemers zouden willen.
Daarnaast is contant betalen van bedragen vanaf 3.000 euro sinds dit jaar verboden, wat ook gevolgen heeft voor hoe je facturen van zzp'ers afhandelt. Dat sluit aan bij de bredere verplichtingen rond digitale facturatie waar mkb'ers dit jaar mee te maken krijgen, zoals ook te lezen in ons artikel over verplichte e-facturatie.
Wat een verkeerde inschatting je kost
Bij een naheffing loopt de rekening al snel op tot loonheffing en premies met terugwerkende kracht, soms over meerdere jaren. Boekhoudkundig is dat een vervelende verrassing die je liever voorkomt dan achteraf oplost. Wil je je financiële administratie sowieso op orde krijgen voordat een controle langskomt, kijk dan ook eens naar deze boekhoudingstips, ze gelden net zo goed voor de opdrachtgeverskant van de relatie.
Hoe je het gesprek met een zzp'er nu wel goed voert
Leg vooraf schriftelijk vast wie de werktijden bepaalt, wie het gereedschap en de materialen levert, en of de zzp'er ook voor andere opdrachtgevers werkt. Hoe meer vrijheid en eigen risico bij de zzp'er ligt, hoe steviger je staat bij een controle. Volgens de uitleg van de KVK over de Wet DBA helpt het ook om per opdracht te toetsen, in plaats van te vertrouwen op een contract dat je jaren geleden opstelde voor een heel andere situatie.
Werk je met meerdere zzp'ers structureel op dezelfde manier als met je eigen personeel, dan is dat precies het patroon waar de Belastingdienst nu actief op let. Regel je cybersecurity en IT-beleid trouwens ook al richting de nieuwe verplichtingen? Wij schreven eerder over hoe je je bedrijf voorbereidt op NIS2, een vergelijkbaar voorbeeld van regelgeving die dit jaar ineens concreet wordt.
Zo voorkom je dat een controle je verrast
Het kabinet heeft zelf erkend dat opdrachtgevers en zzp'ers behoefte hebben aan meer rust en duidelijkheid, zoals te lezen in het nieuwsbericht van Rijksoverheid.nl, maar zolang de Zelfstandigenwet er nog niet is, blijft het risico bij jou als opdrachtgever liggen. Neem daarom nu al de tijd om je lopende zzp-contracten langs te lopen, vraag jezelf bij elke opdracht af hoeveel vrijheid de zzp'er echt heeft, en leg die afspraken schriftelijk vast. Dat kost een middag, een naheffing kost een stuk meer.